PL
CZ
SK
Autor: Stanislaw Heczko
FOKI DO SKITURÓW, FREERIDU, SPLITBOARDÓW
Foki są niezbędne w narciarstwie wysokogórskim, skiturach, freeride i telemarku.
Historia
Historyczne, oryginalne foki skiturowe
Historyczne foki używane w Alpach
Prowizoryczne użcie sznurka
Tekstylne foki bez kleju z paskami
Stan obecny
Trochę teorii – foki skiturowe mają włókna po stronie ślizgowej ułożone jak gonty od przodu do tyłu. Do przodu ślizgaja, co nazywamy POŚLIZGIEM, i trzymia do tyłu, co nazywamy PODEJŚCIEM. Ich czas w miare rozsądnego używania nazywa się ŻYWOTNOŚCIĄ.
Składają się one zazwyczaj z następujących warstw: 1. warstwy z włóknami ślizgowymi, 2. izolacji wodoodpornej, 3. warstwy pomocniczej, która wzmacnia pas i zapobiega strzępieniu się krawędzi, 4. warstwy bazowej impregnowanej przeciw wodzie i wchłaniającej klej, 5. warstwy kleju, która trzymie foke na ślizgu narty.
Foki można dzielić według:
1/ materiału warstwy ślizgowej:
MOHER
Materiał ślizgowy wykonany jest z naturalnej, cienkiej i wytrzymałej wełny kozic górskich z Afryki Północnej. Włókna są cienkie (ok. 0,03 mm), puste w środku, nie wchłaniają wody i są bardzo odporne na zginanie. Ich właściwości mechaniczno-sprężyste pozostają stabilne w zakresie temperatur od 0°C do -30°C, dzięki czemu ślizg jest równie dobry w obu skrajnych temperaturach.
Włókna mogą być dwuniciowe (W) lub jednoniciowe (V). Konstrukcja W jest minimalnie cięższa i bardziej odporna na rozdarcia, zapewnia bardzo dobre wspinanie się i ślizganie na miękkim śniegu. Jednak na zamarzniętym firnie wiosennym, o powierzchni chropowatej jak tarnik, foki moherowe szybko się zużywają i uszkadzają.
Konstrukcja V jest lżejsza i gładsza, ale ma krótszą żywotność ze względu na słabsze przyleganie włókien. Zapewnia doskonały poślizg, dobrą zdolność do pokonywania podejść i krótszą żywotność.
Foki moherowe polecamy szczególnie na miękki śnieg i niskie temperatury, gdyż ich doskonały poślizg i niezmienne właściwości są widoczne bez względu na niskie temperatury.
MIX
Aby poprawić trwałość fok skiturowych, do moheru dodaje się materiały syntetyczne w proporcji 65% moheru / 35% materiałów syntetycznych. Rezultatem jest większa trwałość, ale gorszy poślizg w niskich temperaturach, ponieważ włókna syntetyczne twardnieją wraz ze spadkiem temperatury. W temperaturze około 0°C właściwości poślizgowe MIXu są podobne do MOHERu.
Polecamy MIXy na początek sezonu, gdy jest mało śniegu, oraz na trudne, zamarznięte lub strome podejścia. Są optymalne dla wiosennych firnów – zamarznięty śnieg nie zaszkodzi im zbytnio rano, a potem będą się ślizgać jak w 100% moherowe na miękkim śniegu.
2/ zaczepów
Oczko lub gumowy sznurek z przodu, bez zaczepu na końcu
Przód foki jest przymocowany, koniec trzymie wyłącznie klejem i kończy się 10-30 cm przed końcem narty. Ta konstrukcja nie ogranicza poślizgu. Wymagane jest doświadczenie w nakładaniu, dobry stan kleju na wolnym końcu oraz suchy, czysty ślizg narty.
Przy częstym, wielokrotnym klejeniu, wolny koniec może stopniowo przestać się trzymać i będzie trzymał się tylko dzięki sile woli, dlatego warto mieć w plecaku zapasowe foki. Alternatywą dla metalowego oczka jest przednia gumka, służąca do szybkiego odpinania pasków bez zdejmowania nart, szczególnie podczas zawodów.
Tradycyjna metoda : gumka + haczyk
Ta tradycyjna metoda mocowania fok sprawdza się podczas podejscia, ale problem pojawia się podczas zjeżdżania po płaskim terenie i z górki. Czasami, gdy nie zdejmiemy pasów podczas krótkiego zjazdu lub ze względów bezpieczeństwa jedziemy wolniej na fokach, guma rozciąga się podczas zjazdu pod wpływem tarcia foki o śnieg, co prowadzi do gromadzenia się śniegu między ślizgiem narty a paskiem, a foka przestaje się przyklejać. Jeśli nity na haku kolidują z płaszczyzną ślizgu narty, działają one jak hamulec. Oczko gumy powinno być około 25 mm od dziobu w dół; mniejsza odległość powoduje łatwe zsuwanie się oczka w zakręcie.
Teraźniejszość : Zestaw: oczko + HEXAGON - colltex, Zestaw: oczko + Tail Clip - Contour
Te systemy zaczepów są obecnie najrozsądniejszym sposobem mocowania fok do nart. Przód trzymie w 100%, koniec foki jest przytrzymywany przez pasek z klamrą na końcu narty, co zapewnia solidne mocowanie.
3/ w zależności od rodzaju kleju
a/ klej HOTMELT
Jest stosowany od lat 70. XX wieku. Marka Colltex jako pierwsza zastosowała ten klej. Warstwa bazowa foki, ktróra jest impregnowana środkiem hydrofobowym, musi trzymać klej. Klej jest nieschnący i dość mocno przylega do narty, a także mocno trzyma „powierzchnia do powierzchni” po złożeniu bez siatki. W przypadku wąskich nart z wąskimi fokami, na przykład o szerokości 60 mm, powierzchnia styku jest mała, więc roderwanie takich pasów nie stanowi problemu. W przypadku pasów o szerokości do 120 mm wymagana siła jest prawie dwukrotnie większa i w tym wypadku doradzamy życie siatki.
Siatke umieszcza się między klejonymi powierzchniami. W niskich temperaturach klej jest mniej aktywny, dlatego można sklejić foki bez siatki. Kleje najlepiej sfunkcjonują na dobrze utrzymanym ślizgu nart – nawoskowanym i wypolerowanym, który nie gromadzi kurzu, ponieważ wielokrotnie go „zrywamy” podczas klejenia i brudząc w ten sposób klej i zmniejszając jego właściwości klejące. Jeśli foki upadną na zakurzony dywan, to klej HOTMELT można dość łatwo odnowić: miejscowo za pomocą kleju w tubce lub kawałka kleju na folii, albo przeprowadzić całkowitą renowację za pomocą kleju na folii.
Klej można stosować nawet przy mrozach poniżej -20°C, ale wymaga on doświadczenia i przed klejeniem pasa należy go dłużej podgrzać pod kurtką. W przypadku kleju HOTMELT zalecamy włożenie siatki między klejone powierzchnie, przynajmniej gdy klej jest nowy i bardzo silny.
b/ nowe ALTERNATYWNE kleje
Jakkolwiek się to nazywa, jest to zasadniczo słabszy klej, który jest skuteczny nawet w niskich temperaturach. Zaletą jest mniejsza siła potrzebna do rozdzielenia szerokich fok, co ułatwia obsługę i eliminuje konieczność stosowania siatki między klejącymi powierzchniami. Nowe kleje wymagają jednak większej ostrożności podczas aplikacji i suchego, czystego ślizgu narty. W praktyce oznacza to, że często przestają działać po wielokrotnym użyciu, na przykład po czwartym użyciu podczas wędrówki. Standardowy klej HOTMELT wytrzymuje do około sześciu aplikacji w tych samych warunkach.
Na wycieczki z wieloma krótszymi podejściami polecam klej HOTMELT. Natomiast na 1-2 długie podejścia podczas wędrówki w Alpach sprawdzą się alternatywne kleje.
Contour oferuje doskonały klej hybrydowy HYBRID, który można łatwo odnowić poprzez mycie oryginalnymi środkami czyszczącymi.
Optymalne wymiary fok skiturowych
Idealne wymiary foki odpowiadają wymiarom ślizgu narty bez stalowych krawędzi, szczególnie w części pod wiązaniem, o długości co najmniej 100 cm. Krawędzie narty i foki nie mogą na siebie nachodzić, aby narty nie zsuwały się w dół podczas ostrego trawersu. Węższe pasy zapobiegają zsuwaniu się, ale nie trzymią do przodu i do tyłu, uniemożliwiając porusznie się do przodu. Do nart o promieniu R poniżej 20 m zalecamy pasy taliowane, które można kupić gotowe lub jako półprodukt do przycięcia na wymiar.
Tailowanie fok na konkretną narte
Instrukcje dotyczące przycinania/regulacji długości i inne informacje można znaleźć w opisie konkretnego produktu.
FOKI SKITUROWE Z KLEJEM HOTMELT
Foki skiturowe colltex RACE CRYSTAL
Idealne dla tych, którzy cenią sobie maksymalny poślizg na miękkim śniegu i mają w zapasie bardziej wytrzymałe foki na twardy, zmrożony śnieg. Charakteryzują się niską wagą.
Materiał: 100% moher. Warstwa ślizgowa: podwójny splot z cienkich włókien W – nieodpowiednia do twardych śniegów i stromych podejść ze względu na szybkie zużycie. Konstrukcja jest klasyczna, lekka, z wyjątkowo szybkim ślizgiem, dobrą zdolnością do podejścia i średnią wytrzymałością. Zdolność do podejścia wzrasta wraz z szerokością nart. Zawodnicy używają gumowego sznurka jako przedniego zaczepu. Zalecenie: W przypadku stosowania kleju HOTMELT, należy umieścić siateczkę między powierzchniami klejącymi.
Foki skiturowe colltex PALU
Optymalne właściwości ślizgowe i do podejść, stosowne dla doświadczonych użytkowników w każdych warunkach temperaturowych, jednak niezalecane do użycia na bardzo twardym śniegu.
Materiał: 100% moher. Konstrukcja warstwy ślizgowej: podwójnie plecione włókna W. Pas charakteryzuje się doskonałym ślizgiem, dobrą zdolnością do podejść i długą żywotnością na większości rodzajów śniegu. Jest nieco cięższy niż Colltex RACE. System mocowania oczek HEXAGON jest uniwersalny i praktyczny. Ze względu na zastosowanie kleju HOTMELT zalecamy zastosowanie siatki między powierzchniami klejącymi.
Foki skiturowe colltex Colltex TODI
Dobry wybór na zamarznięty, twardy śnieg, wiosenne wędrówki i noszenie ciężkiego plecaka, gdy wymagana jest niezawodna przyczepność podczas podejść w exponowanych miejscach.
Materiał: 65% moher / 35% materiały syntetyczne. Budowa warstwy ślizgowej: podwójnie plecione włókna, klasyczna konstrukcja W. Pas charakteryzuje się bardzo dobrym poślizgiem, doskonałą zdolnością do podejść i długą żywotnością. W niskich temperaturach materiały syntetyczne częściowo twardnieją, co nieznacznie pogarsza poślizg. Materiał jest optymalny na twardy, stary śnieg i wiosenny firn. Waga jest zbliżona do PALU. Mocowanie za pomocą oczka HEXAGON zestawu jest praktyczne dla każdego. Zalecamy włożenie siatki między powierzchnie klejące ze względu na zastosowanie kleju HOTMELT.
Foki skiturowe colltex LUCENDRO
Optymalna foka na twardy, zamarznięty śnieg, wiosenne wędrówki i noszenie ciężkiego plecaka, gdy ślizg nie jest ważny. Nadaje się również dobrze na pierwsze śniegi, często z gałęziami i kamieniami pod nim. Najbardziej wytrzymały i niedrogi pas Colltex. Idealny jako zapasowa foka do 100% moherowych fok,
Materiał: 100% Techfibre – nowe syntetyczne, podwójnie plecione włókno, które minimalnie zmienia swoich właściwości w niskich temperaturach. Zapewnia dobry poślizg, doskonałe właściwości do podejść i maksymalną trwałość. Waga jest zbliżona do wagi PALU. System mocowania HEXAGON to praktyczne rozwiązanie dla każdego. Zalecenie: Ze względu na zastosowanie kleju HOTMELT, należy umieścić siatkę między powierzchniami klejącymi.
Foki skiturowe Contour GUIDE MIX
Podstawowe foki w uczciwej cenie - "BEST VALUE".
Materiał: 70% moher / 30% syntetyk. Konstrukcja: podwójnie plecione włókna W. Foka zapewnia dobry poślizg, doskonałą zdolność do podeść i długą żywotność. Połączenie materiałów idealnie sprawdza się na twardszym, starym śniegu i wiosennym firnie, który jest twardy rano i topnieje w ciągu dnia.
System mocowania Oczko i TailClip to praktyczne rozwiązanie dla każdego. Zalecenie: Ze względu na zastosowanie kleju HOTMELT, należy umieścić siatkę między powierzchniami klejącymi.
Foki skiturowe Contour GUIDE PURE
Wysokiej jakości foka wykonana ze 100% moheru. Dedzkowana dla doświadczonych użytkowników..
Materiał: 100% moher o doskonałej jakości. Konstrukcja: podwójnie splecione włókna W zapewniają doskonały poślizg, zdolność do podejść i długą żywotność. Sprawdza się w różnych warunkach śniegowych i temperaturach, ale nie jest idealna na twade śniegi. System mocowania TailClip to praktyczne rozwiązanie dla każdego. Zalecenie: Ze względu na zastosowanie kleju HOTMELT, należy umieścić siateczkę między powierzchniami klejącymi.
FOKI SKITUROWE Z KLEJEM HYBRYDOWYM
Foki skiturowe Contour HYBRID MIX
Foki te zapewniają łatwość obsługi, pewność podczas pokonywania stromych podejść podczas noszenia ciężkiego plecaka, a także łatwą regenerację alternatywnego kleju.
Materiał: 65% moher / 35% syntetyk. Konstrukcja: podwójnie plecione włókna, klasyczny kształt litery W, bardzo dobry poślizg, zdolność do podeść. Syntetyki twardnieją w niskich temperaturach, co zmniejsza poślizg. Nadają się na twardy i grząski śnieg, szczególnie wiosną. Oczko w przodzie i Tail Clip na końcu jest praktyczny w każdej sytuacji.
Waga jest nieznacznie wyższa ze względu na dwie warstwy kleju.
Foki skiturowe Contour HYBRID PURE
Produkt ten charakteryzuje się łatwą obsługą i dobrym ślizgiem na miękkim śniegu w różnych temperaturach, a także łatwą regeneracją kleju.
Materiał: 100% moher. Konstrukcja warstwy ślizgowej: podwójnie plecione włókna W. Foka charakteryzuje się doskonałym ślizgiem, dobrą zdolnością do podejść i przyzwoitą wytrzymałością. Nie jest optymalny do użycia na twardym, zamarzniętym śniegu. System mocowania Oczko Tail Clip jest odpowiedni dla wszystkich użytkowników.
Waga jest nieznacznie wyższa ze względu na zastosowanie dwóch warstw kleju.
